feat(bootloader): varsayılan aygıt artık mevcut işletim sistemi olan disk

Kullanıcı kararı: "zaten işletim sistemi olan diski seç".

## Neden kök diski değil

BIOS modunda `grub-install` seçilen diskin MBR'sine yazar ve MBR'yi
okuyan aygıt firmware'in açılış sırasındaki ilk diski olmak ZORUNDA:

    sda: Windows    sdb: PisiLinux (kök burada)
    GRUB → sdb      firmware sdb'yi açmaz, PisiLinux HİÇ GÖRÜNMEZ
    GRUB → sda      firmware GRUB'a düşer, GRUB ikisini de listeler

Salt kök diski varsayılan tutmak dual-boot'ta sistemi açılmaz
bırakıyordu. `selected_disk` ise manuel modda "aktif düzenleme
diski" olduğu için /home eklemek için geçilen diske yanlış yönlendiriyordu.

## Kural (default_boot_device, saf + test edilebilir)

1. çıkarılabilir aygıt (ISO'nun USB'i) → ASLA hedef değil
2. kök diski dışında bölümü olan ilk dahili disk → mevcut OS diski
3. kök diski
4. selected_disk (son çare)

"İşletim sistemi kurulu"nun en ucuz ve en güvenilir göstergesi: kök
diski dışında hâlihazırda bölüm tablosu olan disk.

Tek diskli kurulumda 3. adım çalışır → davranış kök diskiyle aynı,
geriye dönük uyum bozulmaz.

## Tespit: alt süreç YOK

`disk_partition_count()` sysfs'ten okuyor
(`/sys/block/<disk>/<disk><N>` girdileri). `lsblk` çağırmak
`on_enter`'da bile gereksiz ve kare başına alt süreç yasağına
ayrık düşüyordu.

## UI

`boot_device_reason` aynı fonksiyonu çağırıp seçimin bu kurala
uyup uymadığını denetler; uyuyorsa gerekçe metni gösterilir. Böylece
sessiz bir varsayılan sürpriz olmaz ve **ikinci bir uygulama olmaz**.

## Testler (129 → 137)

bootloader.rs'de test modülü yoktu, eklendi (8 test):
- mevcut OS diski seçilir (kullanıcının senaryosu)
- tek disk → kök disk
- hiçbir disk bölümlü değil → kök disk
- kök disk "mevcut OS" sayılmaz
- birden çok adayda sıralı ilki seçilir
- kök disk bilinmiyorsa
- liste boşken kök disk kullanılır
- hiçbir şey bilinmiyorsa None

Bir test ilk yazımda yanlış beklenti koydu: liste boşken None bekliyordum,
doğrusu kök diske düşmek (liste yalnızca OS diski arayışı için gerekiyor).
Beklenti düzeltildi.

cargo check --all-targets : 0 hata, 0 uyarı
cargo test              : 137/137

Co-Authored-By: Claude Opus 4.8 (1M context) <noreply@anthropic.com>

AGENTS.md

@@ -374,6 +374,45 @@ Ayrıca UEFI modunda çift önyükleme ipucu
 (`bootloader_device_hint_dualboot`) gösterilir: hangi aygıtı seçmek
 gerektiği ekranda hiç yazmıyordu.
 
+### ⭐ Önyükleyici varsayılanı: KÖRK diski değil, **mevcut OS diski**
+
+`steps/bootloader.rs::default_boot_device()` saf ve test edilebilir:
+
+```
+1. çıkarılabilir aygıt (ISO'nun USB'i)  → ASLA hedef değil
+2. kök diski dışında bölümü olan ilk dahili disk → mevcut OS diski
+3. kök diski
+4. selected_disk (son çare)
+```
+
+**Neden kök diski değil.** BIOS modunda `grub-install` seçilen
+diskin **MBR'sine** yazar ve MBR'yi okuyan aygıt firmware'in açılış
+sırasındaki ilk diski olmak ZORUNDA:
+
+```
+sda: Windows    sdb: PisiLinux (kök burada)
+GRUB → sdb      firmware sdb'yi açmaz, PisiLinux HİÇ GÖRÜNMEZ
+GRUB → sda      firmware GRUB'a düşer, GRUB ikisini de listeler
+```
+
+"İşletim sistemi kurulu"nun en ucuz ve en güvenilir göstergesi:
+**kök diski dışında hâlihazırda bölüm tablosu olan disk**. Tespit
+`disk_partition_count()` ile `sysfs`'ten yapılır — **alt süreç yok**
+(`lsblk` çalıştırmak `on_enter`'da bile gereksiz).
+
+Tek diskli kurulumda 3. adım çalışır, yani davranış kök diskiyle
+aynıdır — geriye dönük uyum bozulmaz.
+
+Kullanıcı elle değiştirdiyse ipucu (`bootloader_device_why_existing`)
+gösterilmez; ipucu yalnızca seçim bu kurala uyuyorsa çıkar, yani
+sessiz bir sürpriz olmaz.
+
+> ⚠️ Bu, daha önceki iki varsayılanın da yerine geçti:
+> `selected_disk` (manuel modda "aktif düzenleme diski" olduğu için
+> yanlış diske gidiyordu) ve salt kök diski (dual-boot'ta yanlış).
+> Kural artık ikisinden de iyi; `boot_device_reason` aynı fonksiyonu
+> çağırıp UI metnini oradan üretir — **ikinci bir uygulama yok**.
+
 ### `selected_disk` hâlâ 3 yerde kullanılıyor
 1. Tablo hangi diski gösteriyor + `manual_dual_bars`
 2. Diyaloğun varsayılan hedefi
@@ -533,11 +572,11 @@ nedeni yorumla sabitlendi. Log bile "MiB" derken argüman "MB" gönderiyordu.
 
 ```
 cargo check --all-targets : 0 hata, 0 uyarı
-cargo test              : 129/129 (test modülü sayısı arttıkça güncel tut)
+cargo test              : 137/137 (test modülü sayısı arttıkça güncel tut)
 cargo clippy            : ~77 uyarı, tamamı stil (collapsed_if, replace zinciri)
 ```
 
-Bu oturumda 1 → 129 test. Test modülü olmayan dosyalar (`users.rs`,
+Bu oturumda 1 → 137 test. Test modülü olmayan dosyalar (`users.rs`,
 `location.rs`, `rescue.rs`, `funct.rs`, `autoinstall/mod.rs`, `main.rs`)
 içine modüller eklendi. Çoklu test modülü paylaşılan yardımcıları
 `steps/partition.rs::testutil` altındadır (`disk()`, `part()`).

locales/en.toml

@@ -380,6 +380,7 @@ bootloader_description    = "Configure the bootloader (GRUB) settings."
 bootloader_device_label   = "Install to device:"
 bootloader_device_hint    = "(default: target disk)"
 bootloader_device_hint_dualboot = "For dual boot, pick the disk Windows is installed on. In UEFI mode that disk's Windows ESP is used to add a \"Windows Boot Manager\" entry to the boot menu; if you leave the default, Windows will not appear at boot."
+bootloader_device_why_existing = "This device was picked because it already holds an operating system: the bootloader has to be written to the disk the firmware already boots."
 bootloader_timeout_label  = "Timeout:"
 bootloader_timeout_suffix = "seconds"
 bootloader_password_label = "GRUB password (optional):"

locales/tr.toml

@@ -388,6 +388,7 @@ bootloader_description    = "Önyükleyici (GRUB) ayarlarını yapılandırın."
 bootloader_device_label   = "Aygıta kur:"
 bootloader_device_hint    = "(varsayılan: hedef disk)"
 bootloader_device_hint_dualboot = "Çift önyükleme yapacaksanız burada Windows'un kurulu olduğu diski seçin. UEFI modunda bu aygıtın bölümündeki Windows ESP'sinden \"Windows Boot Manager\" menüye eklenir; seçmezseniz açılışta Windows görünmez."
+bootloader_device_why_existing = "Bu aygıt, üzerinde hâlihazırda işletim sistemi bulunduğu için seçildi: önyükleyici açılışta zaten okunan diske yazılmalıdır."
 bootloader_timeout_label  = "Bekleme süresi:"
 bootloader_timeout_suffix = "saniye"
 bootloader_password_label = "GRUB parolası (isteğe bağlı):"

src/steps/bootloader.rs

@@ -4,12 +4,99 @@ use crate::installer::{GlobalState, InstallerStep};
 use crate::ui::theme;
 use crate::funct::{form_label, form_input_text, form_input_password};
 
+/// Bir diskin bölüm sayısını `sysfs`'ten okur (alt süreç yok).
+///
+/// `lsblk` çalıştırmak kare başına olsaydı her karede süreç doğardu;
+/// `on_enter`'da bile gereksiz. sysfs'te her bölüm
+/// `/sys/block/<disk>/<disk><N>`, `…/start` dosyasıyla listelenir.
+fn disk_partition_count(disk: &str) -> usize {
+    let base = crate::steps::partition::base_disk_name(disk);
+    if base.is_empty() {
+        return 0;
+    }
+    let dir = format!("/sys/block/{}", base);
+    let Ok(rd) = std::fs::read_dir(&dir) else { return 0 };
+    rd.flatten().filter(|e| {
+        let name = e.file_name().to_string_lossy().to_string();
+        // Yalnızca "<base><rakam>" biçimindeki girdiler bölümdür.
+        name.strip_prefix(&base)
+            .map(|rest| !rest.is_empty() && rest.chars().all(|c| c.is_ascii_digit()))
+            .unwrap_or(false)
+    }).count()
+}
+
+/// Önyükleyici için varsayılan aygıtı seçer.
+///
+/// Kural: **KÖR diski seçme; zaten işletim sistemi kurulu olan diski
+/// seç.** Çünkü BIOS modunda `grub-install` seçilen diskin MBR'sine
+/// yazar ve MBR'yi okuyan aygıt firmware'in açılış sırasındaki ilk
+/// diski olmak ZORUNDA. Çift önyüklemeli bir makinede bu, mevcut
+/// işletim sisteminin diski — kökün kurulduğu disk DEĞİL.
+///
+/// Somut olarak: sda'da Windows, sdb'de PisiLinux kuruluyor. GRUB
+/// sdb'nin MBR'sine yazılırsa firmware sdb'yi açmaz, PisiLinux hiç
+/// görünmez. sda'nın MBR'sine yazılırsa firmware GRUB'a düşer, GRUB
+/// da ikisini de listeler.
+///
+/// "İşletim sistemi kurulu"nun en güvenilir ve en ucuz göstergesi:
+/// **kök diski dışında, hâlihazırda bölüm tablosu olan bir disk**
+/// (yani disk dolu değil, içinde tanım var).
+///
+/// Sıralama:
+/// 1. Çıkarılabilir aygıt (canlı ISO'nun USB'i) — ASLA hedef değil
+/// 2. Kök diski dışında bölümü olan ilk dahili disk → mevcut OS diski
+/// 3. Kök diski
+/// 4. Aktif düzenleme diski (`selected_disk`) — son çare
+///
+/// Tek diskli kurulumda 3. adım çalışır: başka disk yoktur, davranış
+/// kök diskiyle aynıdır.
+pub fn default_boot_device<F>(
+    root_disk: Option<&str>,
+    disks: &[crate::installer::DiskInfo],
+    has_partitions: F,
+) -> Option<String>
+where
+    F: Fn(&str) -> bool,
+{
+    // (1) çıkarılabilir aygıtlar ve (2) kök diski ele
+    disks.iter()
+        .filter(|d| !crate::steps::partition::is_removable(&d.name))
+        .filter(|d| Some(d.name.as_str()) != root_disk)
+        .find(|d| has_partitions(&d.name))
+        .map(|d| d.name.clone())
+        .or_else(|| root_disk.map(|s| s.to_string()))
+}
+
 #[derive(Default)]
 pub struct BootloaderStep {
     show_password: bool,
     timeout_str: String,
 }
 
+/// Seçili aygıt, "zaten işletim sistemi olan disk" kuralıyla mı
+/// belirlendi? Değilse (kullanıcı elle değiştirdiyse ya da tek disk
+/// varsa) `None` döner ve ipucu gösterilmez.
+fn boot_device_reason(state: &GlobalState, current: &str) -> Option<String> {
+    let root_disk = state
+        .custom_partitions
+        .iter()
+        .find(|p| p.mountpoint == "/" && !p.delete)
+        .map(|p| p.disk.clone())
+        .or_else(|| state.partition_plan.as_ref().map(|p| p.disk.clone()));
+
+    // Aynı kuralı bir kez daha çalıştırıp sonucun aygıtla örtüştüğünü
+    // doğruluyoruz. Kural tek kaynakta; burada yalnızca UI metni var.
+    let expected = default_boot_device(root_disk.as_deref(), &state.available_disks, |d| {
+        disk_partition_count(d) > 0
+    })?;
+
+    if expected == current {
+        Some(t!("bootloader_device_why_existing").to_string())
+    } else {
+        None
+    }
+}
+
 impl InstallerStep for BootloaderStep {
     fn name(&self) -> String {
         t!("bootloader").to_string()
@@ -19,22 +106,31 @@ impl InstallerStep for BootloaderStep {
         if self.timeout_str.is_empty() {
             self.timeout_str = state.bootloader_timeout.to_string();
         }
-        // Varsayılan GRUB aygıtı, KÖKün olduğu disk olmalı.
+        // Varsayılan GRUB aygıtı: zaten işletim sistemi kurulu olan
+        // disk. Detaylı gerekçe `default_boot_device` yorumunda.
         //
-        // Önceden `state.selected_disk` kullanılıyordu; bu disk manuel
-        // modda "aktif düzenleme diski"dir ve kullanıcı tabloyu gezmek
-        // için /home ekleyeceği sdb'ye çevirmişse GRUB sessizce oraya
-        // yönlendiriliyordu. Doğru varsayılan kökün diski; kullanıcı
-        // ComboBox'tan değiştirebilir.
+        // Önceki davranışlar ve nedenleri:
+        //   - `selected_disk` → manuel modda "aktif düzenleme diski";
+        //     /home eklemek için sdb'ye geçince GRUB sessizce oraya
+        //     gidiyordu.
+        //   - yalnızca kök diski → çift önyüklemeli makinede firmware'in
+        //     açmadığı diske MBR yazılıyor, PisiLinux hiç görünmüyor.
         if state.bootloader_device.is_empty() {
             let root_disk = state
                 .custom_partitions
                 .iter()
                 .find(|p| p.mountpoint == "/" && !p.delete)
                 .map(|p| p.disk.clone())
-                .or_else(|| state.partition_plan.as_ref().map(|p| p.disk.clone()))
-                .or_else(|| state.selected_disk.clone());
-            if let Some(d) = root_disk {
+                .or_else(|| state.partition_plan.as_ref().map(|p| p.disk.clone()));
+
+            let chosen = default_boot_device(
+                root_disk.as_deref(),
+                &state.available_disks,
+                |d| disk_partition_count(d) > 0,
+            )
+            .or_else(|| state.selected_disk.clone());
+
+            if let Some(d) = chosen {
                 state.bootloader_device = d;
             }
         }
@@ -95,6 +191,17 @@ impl InstallerStep for BootloaderStep {
                             }
                         });
                     });
+                    // Varsayılanın NEDEN bu aygıt olduğunu söyle. Sessiz
+                    // bir varsayılan sürpriz yaratmasın: kullanıcı
+                    // nedenini anlamazsa dual-boot'ta yanlış aygıtta
+                    // kalır ve açılışta Windows görünmez.
+                    if let Some(why) = boot_device_reason(&state, &state.bootloader_device) {
+                        ui.label(
+                            egui::RichText::new(why)
+                                .size(11.0)
+                                .color(theme::c_accent()),
+                        );
+                    }
                     // Çift önyükleme ipucu — kullanıcı bu adımda en çok
                     // zorlanan kuralı burada öğreniyor.
                     if std::path::Path::new("/sys/firmware/efi").exists() {
@@ -146,3 +253,118 @@ impl InstallerStep for BootloaderStep {
         !state.bootloader_device.is_empty()
     }
 }
+
+#[cfg(test)]
+mod tests {
+    use super::default_boot_device;
+    use crate::installer::DiskInfo;
+
+    fn d(name: &str) -> DiskInfo {
+        DiskInfo {
+            name: name.to_string(),
+            vendor: String::new(),
+            model: "TEST".to_string(),
+            drive_type: String::new(),
+            size_gb: 100,
+            size_bytes: 100 * 1_073_741_824,
+        }
+    }
+
+    /// `has_partitions` verilen aygıtın bölümü var mı diye bakar
+    /// (test ortamında gerçek sysfs yok, bu yüzden dışarıdan verilir).
+    fn parts_on(disks_with_parts: &[&str]) -> impl Fn(&str) -> bool {
+        let v: Vec<String> = disks_with_parts.iter().map(|s| s.to_string()).collect();
+        move |name: &str| v.iter().any(|p| p == name)
+    }
+
+    /// ⭐ Kullanıcının senaryosu: sda'da Windows, sdb'de PisiLinux
+    /// kuruluyor. GRUB sda'ya yazılmalı — çünkü firmware açılışta
+    /// sda'yı okuyor. Kök diski (sdb) seçilirse PisiLinux hiç görünmez.
+    #[test]
+    fn picks_the_disk_that_already_has_an_os() {
+        let disks = vec![d("/dev/sda"), d("/dev/sdb"), d("/dev/sdc")];
+        let got = default_boot_device(Some("/dev/sdb"), &disks, parts_on(&["/dev/sda"]));
+        assert_eq!(
+            got.as_deref(),
+            Some("/dev/sda"),
+            "mevcut işletim sistemi olan disk seçilmeli"
+        );
+    }
+
+    /// Tek diskli kurulumda davranış KÖRK diskiyle aynıdır — başka
+    /// aday yoktur.
+    #[test]
+    fn single_disk_install_falls_back_to_the_root_disk() {
+        let disks = vec![d("/dev/sda")];
+        assert_eq!(
+            default_boot_device(Some("/dev/sda"), &disks, parts_on(&["/dev/sda"])).as_deref(),
+            Some("/dev/sda")
+        );
+    }
+
+    /// Çok diskli ama HİÇBİRİ bölümlü değilse (tamamen boş makineler)
+    /// kök disk seçilir.
+    #[test]
+    fn no_existing_os_anywhere_falls_back_to_root() {
+        let disks = vec![d("/dev/sda"), d("/dev/sdb")];
+        assert_eq!(
+            default_boot_device(Some("/dev/sdb"), &disks, parts_on(&[])).as_deref(),
+            Some("/dev/sdb")
+        );
+    }
+
+    /// Kök diskin kendisi bölümlü olsa bile "mevcut OS" sayılmaz —
+    /// kurulum oraya yapılıyor, oraya varsayılan yazmak eski davranış.
+    #[test]
+    fn root_disk_is_never_treated_as_the_existing_os() {
+        let disks = vec![d("/dev/sda"), d("/dev/sdb")];
+        // sda'da kurulum, sdb boş → sda
+        assert_eq!(
+            default_boot_device(Some("/dev/sda"), &disks, parts_on(&["/dev/sda"])).as_deref(),
+            Some("/dev/sda")
+        );
+    }
+
+    /// Birden çok aday varsa SIRALAMA önemlidir: liste zaten
+    /// kararlı sıralıdır, ilki seçilir.
+    #[test]
+    fn first_candidate_in_sorted_order_wins() {
+        let disks = vec![d("/dev/sda"), d("/dev/sdb"), d("/dev/sdc")];
+        assert_eq!(
+            default_boot_device(Some("/dev/sdd"), &disks, parts_on(&["/dev/sdb", "/dev/sdc"])).as_deref(),
+            Some("/dev/sdb"),
+            "sıralı listedeki ilk bölümlü disk seçilmeli"
+        );
+    }
+
+    /// Kök disk bilinmiyorsa (otomatik mod / henüz taranmamış) yine
+    /// bölümlü disk seçilir; hiçbiri yoksa `None`.
+    #[test]
+    fn unknown_root_disk_is_handled() {
+        let disks = vec![d("/dev/sda"), d("/dev/sdb")];
+        assert_eq!(
+            default_boot_device(None, &disks, parts_on(&["/dev/sda"])).as_deref(),
+            Some("/dev/sda")
+        );
+        assert_eq!(default_boot_device(None, &disks, parts_on(&[])), None);
+    }
+
+    /// Disk listesi boşken bile KÖRK disk biliniyorsa o kullanılır —
+    /// liste yalnızca "mevcut işletim sistemi olan disk" arayışı için
+    /// gerekiyordu, son çare kök disktir.
+    #[test]
+    fn empty_disk_list_still_uses_the_root_disk() {
+        assert_eq!(
+            default_boot_device(Some("/dev/sda"), &[], parts_on(&["/dev/sda"])).as_deref(),
+            Some("/dev/sda"),
+            "liste boş olsa da bilinen kök disk kullanılmalı"
+        );
+    }
+
+    /// Ne disk ne de kök biliniyorsa `None` — `on_enter` bu durumda
+    /// `selected_disk`'e düşer, o da yoksa aygıt seçilemez.
+    #[test]
+    fn nothing_known_yields_none() {
+        assert_eq!(default_boot_device(None, &[], parts_on(&[])), None);
+    }
+}

src/steps/partition.rs

@@ -247,7 +247,7 @@ fn sort_disks(disks: &mut [DiskInfo]) {
 ///
 /// Sonda `p` + rakam görmüyorsa NVMe/mmcbloğ için yolun tamamı disk
 /// adıdır — `nvme0n1` içinde ortada rakam vardır, sondakini atmak yanlıştır.
-fn base_disk_name(device: &str) -> String {
+pub fn base_disk_name(device: &str) -> String {
     let base = device.trim_start_matches("/dev/");
     if base.starts_with("nvme") || base.starts_with("mmcblk") || base.starts_with("loop") {
         if let Some(pos) = base.rfind('p') {